PHP'de Fonksiyon Tanımlama ve Kullanımı

Derse Hazır mısınız?

Satır satır kod yazılışını izleyin ve her satırın açıklamasını dinleyin.

Terminal Çıktısı Hazır

Kod çalıştırıldığında çıktı burada görünecek...

Web Önizleme

HTML çıktı oluştuğunda önizleme burada açılır.

Satır Satır Anlatım

Dersin öğretmen rehberi

Bu derste PHP etiketinden başlayarak sunucunun kodu nasıl yorumladığını, request verisinin nasıl okunduğunu ve istemciye güvenli bir response nasıl döndürüldüğünü inceleyeceğiz.

Bu dersin hedefleri

PHP request-response döngüsünü ve server-side yürütmeyi açıklamak.
Superglobal girdiyi doğrulayıp güvenli response üretmek.
PHP hata logunu kullanarak eksik/yanlış parametreyi izole etmek.

PHP backend temelleri beginner 25 dk çalışma

Bu dersin ana sorusu: PHP kodunun sunucuda nasıl çalıştığını, değişken ve koşulların response üretimine nasıl bağlandığını anlamak.

Öğrenme özeti: PHP backend kodu sunucuda çalışır; requestten gelen veriyi kontrol eder, iş kuralını uygular ve istemciye bir response döndürür.

Öğrenme rotası ve transfer görevi

Requesti tanı: GET/POST veya JSON body içindeki girdiyi ve beklenen responseu belirleyin.
Sunucuda işle: PHP değişken, koşul ve fonksiyonlarının request verisini nasıl dönüştürdüğünü izleyin.
Güvenli yanıtla: Validation, status, escape ve hata responseunu geçerli/geçersiz girdilerle test edin.

Kendin dene: Yeni bir request parametresi ekleyin. Eksik, geçersiz ve geçerli değerler için status/response sözleşmesini yazıp deneyin.

Kavram sözlüğü ve sık karıştırılanlar

Request: Tarayıcı veya istemcinin PHP sunucusuna gönderdiği istek ve verilerdir.
Response: PHP çalıştıktan sonra istemciye dönen HTML, JSON, header ve status sonucudur.
Superglobal: PHPnin request, session ve server gibi ortamlardan eriştiği özel dizilerdir.
Escape: Veriyi gösterileceği bağlama uygun biçimde güvenli çıktı haline getirmektir.

Sık karıştırılanlar: PHP kodu tarayıcıda değil, sunucuda çalışır; tarayıcı yalnızca responseu görür. Gizlemek doğrulamak değildir; kullanıcıdan gelen her veri server-side kontrol edilmelidir.

Nasıl çalışacağız: Önce request girdisini ve beklenen responseu yazın. Sonra PHP değişkeni, koşulu ve çıktı satırının server-side yürütme sırasını takip edin.

Hata ayıklama: PHP hata seviyesini ve logu açın; request parametresinin gerçekten gelip gelmediğini, null/boş ayrımını ve ilgili dosya-satırı kontrol edin.

Test yaklaşımı: Parametre hiç gelmediğinde, boş geldiğinde, beklenmeyen tipte olduğunda ve yetkisiz kullanıcıyla çağrıldığında response ve status bilgisini doğrulayın.

Güvenlik: Superglobal veriyi doğrulayın, çıktı bağlamına göre escape edin, SQL için PDO prepared statement kullanın ve session/yetki kontrollerini server-side yapın.

Sürdürülebilirlik: İş kuralını view içine gömmeyin; request, doğrulama, servis ve response katmanlarını ayırın, ortak JSON hata biçimi kullanın.

Ders özeti: PHP akışını request, server-side işlem, validation, response ve hata yönetimi sırasıyla özetleyin.

function selamla ( $ad = "Ziyaretçi" ) {

function — $ad değişkeni PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir.

Öğretmen açıklaması

Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: $ad değişkeni, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir. Satırın rolü: Fonksiyon bloğunun başlangıcı. Sözdizimi açısından $ad değişkeni PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. $ad değişkeni bu dönüşümün ilgili parçasıdır. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Bu adımın sonunda $ad değişkeni için gerekli ara durum oluşur; PHP sunucusunun oluşturduğu HTML/JSON response ve hata durumu gözlenebilir hale gelir. Bir sonraki satır bu sonucu kullanır. Kod parçaları: function selamla($ad = "Ziyaretçi") {: Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür. Bu satırın neden burada olduğunu anlamak için girdiyi ve bir sonraki satıra taşınan değeri birlikte kontrol edin.

Önce $ad değişkeni parçasının hangi girdiyi aldığını ve PHP backend temelleri içindeki görevini söyleyin.
Sonra sözdizimini parçalara ayırın; hangi anahtar kelime, değişken veya parametrenin neyi belirlediğini gösterin.
Çalışma zamanında verinin bu satırdan önceki ve sonraki halini karşılaştırın; terminal/response sonucunu kontrol edin.
Aynı fikri boş, hatalı veya farklı bir değerle deneyin; hata oluşursa mesajı okuyup tek değişiklikle yeniden test edin.

Yaygın hata: Bu adımda en yaygın hata, $ad değişkeni parçasını PHP backend temelleri bağlamından koparıp yalnızca ezberlemektir. Önce girdiyi doğrulayın, sonra beklenen çıktıyı küçük bir testle karşılaştırın.

Şimdi sen dene: $ad değişkeni üzerinde küçük bir değişiklik yapın; PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında hangi çıktının değişmesini beklediğinizi yazın, sonra normal ve hatalı bir girdiye karşı çalıştırın.

Zihinsel model ve benzetme

Zihninde canlandır: Bir tarif yazıldı ama henüz uygulanmadı; çağrıldığında çalışacak.

Günlük hayattan: $ ile başlayan isim, etiketli bir kutudur: etiketten kutuya erişirsin.

İşaretlerin anlamı

$ PHP değişkenlerini $ önekiyle tanır.

function Yeniden kullanılabilir bir davranış tarifini başlatır.

= Sağdaki değeri soldaki isme bağlar; karşılaştırma == / === ile yapılır.

Başka nasıl çözülürdü?

Tür ipucu/varsayılan değer eklemek (örn. function x(string $a = '')) çağrı hatalarını derleme anında yakalar.

İleride bağlanacak

`selamla` ismini not et: 4. satırda tekrar karşımıza çıkacak.

Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım

Satırın görevi: Fonksiyon bloğunun başlangıcı

Kavram: PHP backend temelleri

$ad değişkeni satırını yalnızca sözdizimiyle değil, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içindeki göreviyle okuyun.

Blok kapsamı: $ad değişkeni satırının bulunduğu backend akışındaki kapsamı ve sonraki adıma taşıdığı sonucu belirler.

Neden şimdi: Bu parça, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında sonraki adımın ihtiyaç duyduğu girdiyi hazırlamak için şimdi kuruluyor.

Kod etiketlerini tek tek incele

function selamla($ad = "Ziyaretçi") { kod parçası

Ne yapar? Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür.

Neden burada? Önceki girdiyi sonraki adıma taşımak için bu konumda bulunur.

Silinirse: İlgili ara sonuç veya çıktı oluşmaz.

Amaç $ad değişkeni, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir.

Nasıl Çalışır PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. $ad değişkeni bu dönüşümün ilgili parçasıdır.

Sözdizimi Detayı function fonksiyonAdi($parametre = 'varsayilan') { // işlemler ... return $deger; }

Akış Şeması (Flowchart)

AST (Abstract Syntax Tree)

{
    "type": "ExpressionStatement",
    "expression": "Fonksiyon tanımlar."
}

Değişiklikler (Diff)

+ Eklendi:
+ function selamla($ad = "Ziyaretçi") {

Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)

Tetikleyici: SyntaxError
Noktalı virgülü veya parantezleri kontrol edin.

İpucu Fonksiyon isimlerini işlevlerine uygun, camelCase standartlarında ve eylem belirten kelimelerle seçin.

Yaygın Hata Girdiyi doğrulamadan bu satırın ürettiği sonucu doğru kabul etmek.

Ek Açıklama selamla adında varsayılan parametreli fonksiyon tanımlıyoruz.

return "Merhaba " $ad "!" ;

return — $ad değişkeni PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir.

Öğretmen açıklaması

Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: $ad değişkeni, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir. Satırın rolü: $ad değişkeni satırının backend görevi. Sözdizimi açısından $ad değişkeni PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. $ad değişkeni bu dönüşümün ilgili parçasıdır. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Bu adımın sonunda $ad değişkeni için gerekli ara durum oluşur; PHP sunucusunun oluşturduğu HTML/JSON response ve hata durumu gözlenebilir hale gelir. Bir sonraki satır bu sonucu kullanır. Kod parçaları: return "Merhaba " . $ad . "!";: Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür. Bu satırın neden burada olduğunu anlamak için girdiyi ve bir sonraki satıra taşınan değeri birlikte kontrol edin.

Önce $ad değişkeni parçasının hangi girdiyi aldığını ve PHP backend temelleri içindeki görevini söyleyin.
Sonra sözdizimini parçalara ayırın; hangi anahtar kelime, değişken veya parametrenin neyi belirlediğini gösterin.
Çalışma zamanında verinin bu satırdan önceki ve sonraki halini karşılaştırın; terminal/response sonucunu kontrol edin.
Aynı fikri boş, hatalı veya farklı bir değerle deneyin; hata oluşursa mesajı okuyup tek değişiklikle yeniden test edin.

Zihinsel model ve benzetme

Günlük hayattan: $ ile başlayan isim, etiketli bir kutudur: etiketten kutuya erişirsin.

İşaretlerin anlamı

$ PHP değişkenlerini $ önekiyle tanır.

; İfadenin bittiğini bildirir.

. Metinleri birleştirir (JS teki + gibi).

Sık yapılan hata

Satır sonu noktalı virgül (;) unutulur

Belirti: Parse error: syntax error, unexpected ... — dosya hiç çalışmaz.

Neden: PHP her ifadeyi ; ile bitirir.

Çözüm: Hata mesajındaki satır çoğu zaman bir önceki satırı işaret eder; oraya bak.

Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım

Satırın görevi: $ad değişkeni satırının backend görevi

Kavram: PHP backend temelleri

$ad değişkeni satırını yalnızca sözdizimiyle değil, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içindeki göreviyle okuyun.

Blok kapsamı: $ad değişkeni satırının bulunduğu backend akışındaki kapsamı ve sonraki adıma taşıdığı sonucu belirler.

Neden şimdi: Bu parça, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında sonraki adımın ihtiyaç duyduğu girdiyi hazırlamak için şimdi kuruluyor.

Kod etiketlerini tek tek incele

return "Merhaba " . $ad . "!"; kod parçası

Ne yapar? Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür.

Neden burada? Önceki girdiyi sonraki adıma taşımak için bu konumda bulunur.

Silinirse: İlgili ara sonuç veya çıktı oluşmaz.

Amaç $ad değişkeni, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir.

Sözdizimi Detayı return $deger; veya sadece return; (hiçbir şey döndürmeden fonksiyondan çıkmak için).

Akış Şeması (Flowchart)

AST (Abstract Syntax Tree)

{
    "type": "ExpressionStatement",
    "expression": "Sonucu geriye döndürür."
}

Değişiklikler (Diff)

+ Eklendi:
+     return "Merhaba " . $ad . "!";

Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)

Tetikleyici: SyntaxError
Noktalı virgülü veya parantezleri kontrol edin.

İpucu Kod karmaşıklğğını azaltmak için hatalı durumlarda fonksiyonu erken return ile sonlandırın (Early Return Pattern).

Yaygın Hata Girdiyi doğrulamadan bu satırın ürettiği sonucu doğru kabul etmek.

Ek Açıklama Sonucu birleştirip return ediyoruz.

}

Kapanğş — PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir.

Öğretmen açıklaması

Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir. Satırın rolü: Açılmış bloğu kapatan süslü parantez. Sözdizimi açısından PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı bu dönüşümün ilgili parçasıdır. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Bu adımın sonunda PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı için gerekli ara durum oluşur; PHP sunucusunun oluşturduğu HTML/JSON response ve hata durumu gözlenebilir hale gelir. Bir sonraki satır bu sonucu kullanır. Kod parçaları: }: Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür. Bu satırın neden burada olduğunu anlamak için girdiyi ve bir sonraki satıra taşınan değeri birlikte kontrol edin.

Önce PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı parçasının hangi girdiyi aldığını ve PHP backend temelleri içindeki görevini söyleyin.
Sonra sözdizimini parçalara ayırın; hangi anahtar kelime, değişken veya parametrenin neyi belirlediğini gösterin.
Çalışma zamanında verinin bu satırdan önceki ve sonraki halini karşılaştırın; terminal/response sonucunu kontrol edin.
Aynı fikri boş, hatalı veya farklı bir değerle deneyin; hata oluşursa mesajı okuyup tek değişiklikle yeniden test edin.

Yaygın hata: Bu adımda en yaygın hata, PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı parçasını PHP backend temelleri bağlamından koparıp yalnızca ezberlemektir. Önce girdiyi doğrulayın, sonra beklenen çıktıyı küçük bir testle karşılaştırın.

Şimdi sen dene: PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı üzerinde küçük bir değişiklik yapın; PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında hangi çıktının değişmesini beklediğinizi yazın, sonra normal ve hatalı bir girdiye karşı çalıştırın.

Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım

Satırın görevi: Açılmış bloğu kapatan süslü parantez

Kavram: PHP backend temelleri

PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı satırını yalnızca sözdizimiyle değil, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içindeki göreviyle okuyun.

Blok kapsamı: Bu kapanış parantezi, en yakın açık sınıf, method veya koşul bloğunu kapatır. Fazladan ya da eksik yazılırsa blok kapsamı ve derleme sonucu bozulur.

Neden şimdi: Bu parça, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında sonraki adımın ihtiyaç duyduğu girdiyi hazırlamak için şimdi kuruluyor.

Kod etiketlerini tek tek incele

} kod parçası

Ne yapar? Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür.

Neden burada? Önceki girdiyi sonraki adıma taşımak için bu konumda bulunur.

Silinirse: İlgili ara sonuç veya çıktı oluşmaz.

Amaç PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir.

Nasıl Çalışır PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı bu dönüşümün ilgili parçasıdır.

Sözdizimi Detayı İlgili PHP 8 standart sözdizimi yapısı.

Akış Şeması (Flowchart)

AST (Abstract Syntax Tree)

{
    "type": "ExpressionStatement",
    "expression": "Fonksiyon sonu."
}

Değişiklikler (Diff)

+ Eklendi:
+ }

Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)

Tetikleyici: SyntaxError
Noktalı virgülü veya parantezleri kontrol edin.

İpucu Kodun okunabilir ve sürdürülebilir olması için standart isimlendirme ve yapılandırma kurallarına uyun.

Yaygın Hata Girdiyi doğrulamadan bu satırın ürettiği sonucu doğru kabul etmek.

Ek Açıklama Fonksiyon sonu.

echo selamla ( "Burak" ) ;

Fonksiyon çaırısı — PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir.

Öğretmen açıklaması

Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir. Satırın rolü: Response/çıktı üreten ifade. Sözdizimi açısından PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı PHP ifadesi server-side çalışır; değişken ve request verisi kullanılmadan önce varlık, tip ve güvenlik kontrolünden geçmelidir. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı ve web sunucusu request geldiğinde bu satırı server-side yürütür; değer doğrulanır ve response akışına aktarılır. PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı bu dönüşümün ilgili parçasıdır. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Bu adımın sonunda PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı için gerekli ara durum oluşur; PHP sunucusunun oluşturduğu HTML/JSON response ve hata durumu gözlenebilir hale gelir. Bir sonraki satır bu sonucu kullanır. Kod parçaları: echo selamla("Burak");: Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür. Bu satırın neden burada olduğunu anlamak için girdiyi ve bir sonraki satıra taşınan değeri birlikte kontrol edin.

Önce PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı parçasının hangi girdiyi aldığını ve PHP backend temelleri içindeki görevini söyleyin.
Sonra sözdizimini parçalara ayırın; hangi anahtar kelime, değişken veya parametrenin neyi belirlediğini gösterin.
Çalışma zamanında verinin bu satırdan önceki ve sonraki halini karşılaştırın; terminal/response sonucunu kontrol edin.
Aynı fikri boş, hatalı veya farklı bir değerle deneyin; hata oluşursa mesajı okuyup tek değişiklikle yeniden test edin.

Zihinsel model ve benzetme

Zihninde canlandır: Bu satırın sonucu responsea (tarayıcıya giden yanıta) yazılıyor.

Günlük hayattan: echo, garsonun not defterine yazdığı sipariştir: müşteri (tarayıcı) o yazıyı görür.

İşaretlerin anlamı

echo Değeri responsea yazar.

; İfadenin bittiğini bildirir.

Başka nasıl çözülürdü?

Aynı çıktı print ile de alınır; şablon içinde <?= ?> kısa etiketi de olur. Büyük veride sprintf + echo daha denetlenebilirdir.

Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım

Satırın görevi: Response/çıktı üreten ifade

Kavram: PHP backend temelleri

PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı satırını yalnızca sözdizimiyle değil, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içindeki göreviyle okuyun.

Blok kapsamı: PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı satırının bulunduğu backend akışındaki kapsamı ve sonraki adıma taşıdığı sonucu belirler.

Neden şimdi: Bu parça, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi akışında sonraki adımın ihtiyaç duyduğu girdiyi hazırlamak için şimdi kuruluyor.

Kod etiketlerini tek tek incele

echo selamla("Burak"); kod parçası

Ne yapar? Bu satır backend akışının bir parçasını yürütür.

Neden burada? Önceki girdiyi sonraki adıma taşımak için bu konumda bulunur.

Silinirse: İlgili ara sonuç veya çıktı oluşmaz.

Amaç PHP backend temelleri içindeki bu kod satırı, PHP sunucusunun request verisini işleyip response üretmesi içinde bu örneğin ilgili görevini üstlenir.

Sözdizimi Detayı echo $degisken; veya echo 'Metin ' . $diger_metin; şeklinde nokta (.) birleştirme operatörüyle kullanılır.

Akış Şeması (Flowchart)

AST (Abstract Syntax Tree)

{
    "type": "ExpressionStatement",
    "expression": "Fonksiyonu Burak parametresi ile çalğştırır."
}

Değişiklikler (Diff)

+ Eklendi:
+ echo selamla("Burak");

Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)

Tetikleyici: SyntaxError
Noktalı virgülü veya parantezleri kontrol edin.

İpucu Büyük HTML bloklarını echo ile yazdırmak yerine PHP taglarını kapatıp doırudan HTML yazmak daha temiz bir kod yapısı saılar.

Yaygın Hata Girdiyi doğrulamadan bu satırın ürettiği sonucu doğru kabul etmek.

Ek Açıklama Fonksiyonu çağırıp sonucunu yazdırıyoruz.

Derse Hazır mısınız?

Seslendirme Ayarları